Hoe blijf je veilig online?

Online geweld: waarom zijn meisjes er het vaakst slachtoffer van?

Verschillende factoren maken het internet gevaarlijk:

• Anonimiteit: daders voelen zich onaantastbaar. Ze durven dingen zeggen of doen die ze nooit zouden durven in het echte leven, omdat ze denken dat ze ongestraft kunnen handelen.
• Manosfeer: een verzamelnaam voor onlinegemeenschappen die seksistische of anti-LGBTQIA+-inhoud verspreiden om mensen die opkomen voor hun rechten het zwijgen op te leggen.
• Artificiële intelligentie: de opkomst van AI heeft nieuwe vormen van geweld mogelijk gemaakt, zoals de verspreiding van nepvideo's (deepfakes) die worden gemaakt op basis van gestolen foto's. Die worden gebruikt om meisjes te seksualiseren of om desinformatie te verspreiden.

En zoals zo vaak zijn vooral meisjes er het slachtoffer van. Het online geweld bouwt namelijk voort op de genderongelijkheid die al aanwezig is in de maatschappij. De seksistische stereotypen die meisjes beoordelen op hun uiterlijk, lichaam en gedrag, worden op het internet verder versterkt. Meisjes worden geseksualiseerd en soms behandeld als een soort 'trofee' (bijvoorbeeld via het concept body count).

“Een jongen begon me lastig te vallen nadat ik geweigerd had met hem uit te gaan. En ik denk dat het net hetzelfde gaat bij intimidatie op straat: zodra je ‘nee’ zegt, wordt het erger. Het is een manier om macht uit te oefenen over iemand.” - Anoniem, 23 jaar, VS.

Bovendien worden hun meningen sneller in twijfel getrokken, zoals een 21-jarig meisje uit Myanmar uitlegt: “Vriendinnen die bijvoorbeeld hun mening uiten over politiek, krijgen te horen: ‘Je bent maar een meisje, bemoei je er niet mee.’”

Wat zijn de gevolgen?

Online geweld heeft een duidelijke impact op het leven van meisjes:

• Mentale gezondheid: angst, verlies aan zelfvertrouwen, depressie... 1 meisje op 4 voelt zich fysiek in gevaar na online misbruik.
• Zelfcensuur en isolement: heel wat meisjes zwijgen liever om problemen te vermijden. 1 meisje op 4 durft haar mening niet te uiten online.
• Onderwijs: 42% van de meisjes voelt een mentale of emotionele impact en 18% ondervindt moeilijkheden op school.

“Ik voel me niet veilig en ik heb het gevoel dat ik geen recht heb op vrije meningsuiting.” - Anoniem, 19 jaar, Indonesië.

"Ik kreeg een bericht van iemand die ik niet kende. Die persoon dreigde foto's van mij te publiceren die niemand anders had, en beelden van plaatsen waar ik was geweest... Nu word ik telkens weer overvallen door angst wanneer ik iets wil posten.” Anoniem, 17 jaar, Ecuador.

Hoe kan je je beschermen?

Eerst en vooral is het belangrijk dat je beseft dat online geweld nooit jouw fout is. Je kan wel het risico verkleinen met enkele slimme gewoontes:

• Bescherm je gegevens

Deel nooit je adres, je telefoonnummer, je wachtwoorden of je locatie. Plaats geen foto’s online die duidelijk maken waar je woont of waar je vaak komt. Gebruik pseudoniemen en praat nooit met onbekenden, of het nu met of zonder webcam is.

• Beveilig je accounts

Maak je profielen privé en aanvaard geen vriendschapsverzoeken van personen die je niet kent. Gebruik complexe wachtwoorden (bijvoorbeeld een zin). Activeer dubbele authenticatie om hacking te vermijden. Open nooit een link of een bestand dat je ontving zonder beschrijving of van iemand die je niet kent.

• Behoud de controle over je privéleven

Schakel de optie uit dat vrienden berichten op je profiel kunnen plaatsen. Zet ook gezichtsherkenning en geolokalisatie uit. Controleer welke informatie over jou op Google verschijnt en vraag indien nodig om die te verwijderen.  

Hoe reageren als je lastiggevallen wordt?

• Reageer niet op kwetsende of beledigende berichten: mogelijk vererger je dan de situatie. Houd alle bewijzen bij (screenshots, berichten, audio-opnames). Meld problematische inhoud op het betreffende platform en blokkeer de persoon in kwestie.
• Blijf er niet alleen mee zitten. Praat erover met een ouder, een vriend(in) of een volwassene die je vertrouwt.
• Voel je je bedreigd? Leg dan een verklaring af bij de federale politie via e-cops of ga naar het politiebureau.
• Heb je hulp nodig? Bel gratis naar het nummer 1712 of gebruik hun online chatfunctie.

Wat doet Plan International België?

De veiligheid van meisjes online en offline, dát is onze prioriteit.

We organiseren projecten om het internet veiliger te maken en om meisjes meer mogelijkheden te geven om voor zichzelf op te komen. Daarnaast werken we samen met overheden, online platformen en beleidsmakers om meldingsprocedures te verbeteren en daders verantwoordelijk te houden.

SAFEHAVEN (België)

Een concreet voorbeeld? Ons initiatief SAFEHAVEN: een reeks interactieve minigames op het populaire online platform Roblox, waar bijna de helft van de gebruikers jonger is dan 13 jaar.

Het doel? Jongeren leren om:

• problematisch gedrag te herkennen,
• hun grenzen aan te geven,
• hulp te vragen,
• zich online én offline als actieve bondgenoten op te stellen.

SAFEHAVEN werd in 2023 voor het eerst voorgesteld in de virtuele wereld van Pukkelpop en is vandaag nog altijd beschikbaar op Roblox.

Meisjes online beschermen (Vietnam)

In Vietnam zette Plan International een project op poten om meisjes te beschermen tegen cyberpesten en gendergerelateerd online geweld.

Door middel van activiteiten en petities leren we jongeren van 10 tot 18 jaar hoe ze het internet en sociale media op een veilige manier kunnen gebruiken, misbruik kunnen herkennen en zichzelf kunnen beschermen.

Bovendien werkt het project samen met gezinnen, scholen en lokale gemeenschappen om beschermingsmechanismen op te zetten en de online veiligheid van meisjes te versterken.