Uiteindelijk veranderde haar moeder van mening: “Ze wil niet trouwen. Ze wil studeren. We kunnen haar niet dwingen.” Ze gaf de bruidsschat terug aan de andere familie. Een enorme opluchting voor Ngân. En het bewijs dat een aandachtige, goed opgeleide en geëngageerde leerkracht zoals Hồng levens kan veranderen.
Dorcas: “Ook meisjes hebben rechten. Ze mogen worden wat ze maar willen. ”
Net zoals bij Ngân, had het leven van de 16-jarige Dorcas in Togo een heel andere wending kunnen nemen als haar leerkracht Emmanuel* niet had ingegrepen.
Op een dag vroeg een man haar ouders om haar hand. “Toen ze nadien met me kwam praten, was ze erg bang dat ze daardoor niet meer naar school zou kunnen komen”, vertelt Emmanuel.
In een jongerenclub, die hij met de steun van Plan International begeleidt, legde hij Dorcas uit dat ze recht heeft op, onder meer, onderwijs en op waardigheid. “Ik heb naar haar geluisterd, haar gerustgesteld en voorgesteld om te bemiddelen tussen haar en haar ouders, samen met de steun van een leider van de gemeenschap.”
De start van de bemiddeling verliep gespannen. De ouders van Dorcas vreesden voor kritiek van de gemeenschap en zagen het feit dat hun dochter niet wilde trouwen als een gebrek aan respect voor tradities.
Maar gaandeweg beseften de ouders dat Dorcas de kans geven om haar studies voort te zetten net iets is om trots op te zijn, en geen reden tot schaamte. “Het was niet makkelijk, maar ze begrepen uiteindelijk mijn standpunt en annuleerden het huwelijk”, vertelt Dorcas enthousiast.
*Schuilnaam, omdat de leerkracht zijn echte naam niet wenste te vermelden.
Waarom kan school een obstakel vormen voor de rechten van meisjes?
Toegang tot onderwijs is een krachtige bescherming tegen kindhuwelijken. Toch kan school voor veel meisjes ook een plek van risico’s en uitsluiting zijn.
In bepaalde contexten worden meisjes blootgesteld aan gendergerelateerd geweld, gevoed door schadelijke gendernormen en ongelijke machtsverhoudingen: pesterijen, lijfstraffen, verbaal of seksueel geweld, agressie en zelfs verkrachting.
Ook slagen sommige scholen er niet in om meisjes écht te betrekken, door een gebrek aan middelen en aangepaste opleiding. Leerkrachten zijn niet altijd voldoende opgeleid om:
- in te spelen op de specifieke noden van leerlingen naargelang hun gender,
- de participatie en kritische geest van meisjes te stimuleren,
- signalen van schooluitval of geweld te herkennen en te begeleiden.
Daar komt vaak nog een onaangepaste infrastructuur bij, zoals het ontbreken van veilige en degelijke toiletten of voorzieningen voor een goede menstruatiehygiëne.
Deze factoren zorgen ervoor dat sommige meisjes vaker afwezig zijn … of zelfs helemaal afhaken. En toch is het net op school dat ze leren om zich te emanciperen en – net zoals Dorcas en Ngân – kunnen ontsnappen aan een gedwongen huwelijk.
De oplossing van onze partners: gendertransformatief onderwijs en leerkrachten als sleutelfiguren in de preventie van gendergerelateerd geweld!
Onze gendertransformatieve aanpak
Wanneer onderwijs veilig, inclusief en zorgzaam is, beschermt het meisjes en draagt het bij aan een duurzame wijziging van sociale normen.
Daarom zet Plan International in op gendertransformatief onderwijs, dat gendernormen doorbreekt en gelijkheid versterkt. Met leerkrachten als sleutelfiguren in de preventie.
We leiden hen op om:
- de verbanden te begrijpen tussen mensenrechten, gender en kindhuwelijken
- schadelijke gendernormen te herkennen en in vraag te stellen,
- de oorzaken en gevolgen van kindhuwelijken beter te begrijpen,
- leerlingen te sensibiliseren en gendergelijkheid te bevorderen, en dat al vanaf de basisschool.
Deze opgeleide leerkrachten kunnen vervolgens op verschillende niveaus handelen:
- Individueel: als vertrouwenspersonen gaan ze in dialoog met families, leggen ze de risico’s van kindhuwelijken uit, ondersteunen ze meisjes in hun schooltraject en moedigen ze hen aan om een autonome toekomst uit te bouwen en hun stem te laten horen.
- Gemeenschap: als brugfiguur kunnen ze ouder-leerlingmomenten en gemeenschapsactiviteiten organiseren en in gesprek gaan met gemeenschaps- en religieuze leiders om sociale normen te helpen evolueren.
- Structureel: in landen waar kindhuwelijken verboden zijn, kunnen leerkrachten alarm slaan en families en meisjes doorverwijzen naar beschermingsmechanismen. Ze helpen ook financiële drempels weg te werken (via fondsenwerving en lokale oplossingen), zodat meisjes hun school kunnen afmaken.
Daarnaast zetten we ons samen met hen in om geweld, waaronder pesterijen en lijfstraffen, op school te voorkomen en om veilige, beschermende en inclusieve leeromgevingen te creëren.
